ΠΕΡΙΛΗΨΗ - NEOΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012

ΚΕΙΜΕΝΟ

Πανανθρώπινο μήνυμα τέχνης

     Κάθε πολιτισμός έχει τα όρια και το στίγμα του στον ιστορικό χώρο και χρόνο. Μέσα ωστόσο στην ιστορία του κόσμου, το αρχαιοελληνικό αισθητικό επίτευγμα σημαδεύει την καταγωγή μιας τέχνης με πανανθρώπινο μήνυμα και με διαστάσεις παγκόσμιες, θα έλεγα σχεδόν εξωχρονικές. Πρώτη έκφραση της αποστασιοποίησης του ανθρώπου από την αναγκαιότητα της φύσης, χάρη στη μεταμόρφωση της ύλης σε πνεύμα, το ελληνικό πλαστικό κατόρθωμα δηλώνει την επίμονη και έλλογη προσπάθεια του καλλιτέχνη να δαμάσει το πάθος και τη μοίρα με τα έργα του νου και της καρδιάς, αυτά που φέρνουν τον άνθρωπο όλο και πιο κοντά στο Θεό, αυτά που τον οδηγούν δίπλα στο συνάνθρωπο.

 

Αποκρυστάλλωμα μιας ορθής και όρθιας σκέψης, το αρχαίο άγαλμα (μεμονωμένο ή ως αναπόσπαστο μέρος αρχιτεκτονικού συμπλέγματος) καθαγιάζει και αγλαΐζει1 τους χώρους της πόλης. Σήμα ανάτασης ψυχικής και ορόσημο πανάρχαιας μνήμης, θυμίζει στους πολίτες την αμέριστη ευθύνη τους για τη συνοχή της κοινωνικής ομάδας και ορθώνεται εγγυητής της ιστορικής αλληλεγγύης του συνόλου. Διαγράφει ο τεχνίτης τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας, έτσι όπως την ονειρευόταν η νεογέννητη δημοκρατία και έτσι όπως την ορίζει η πλατιά ειρηνευτική κίνηση του θεϊκού βραχίονα στο αέτωμα του ολυμπιακού ναού. Κίνηση που αναδεικνύει τον Απόλλωνα ρυθμιστή στη διαμάχη του ανθρώπου με το ζώο, με το μυθικό Κένταυρο, στην Ολυμπία, και οργανωτή της ζωής μέσα στο φως του λόγου. Το πέρασμα από το μύθο στο λόγο έγινε, χάρη στην τέχνη, άγαλμα, θέαμα και θεωρία. […]

Το πέρασμα από το ζώο, την άγρια φύση και τους αγρούς, στο δομημένο άστυ και στην οργανωμένη πόλη, ας πούμε τη θεϊκή μετάβαση από την κυνηγέτιδα Άρτεμι στην πολιάδα Αθηνά, δηλώνει με κάθε της μορφή και σε κάθε της βήμα η αρχαία ελληνική τέχνη, πρώτη αυτή εγρήγορση του ανθρώπου στον κόσμο του ελεύθερου πνεύματος. Αυτό ίσως είναι το συνοπτικό μέγιστο μάθημα του αρχαιοελληνικού βιώματος, των ανθρώπων που πρώτοι σμίλευσαν στο ξύλο, στην πέτρα και στο μάρμαρο, τη μορφή της εσωτερικής ενατένισης, συνδυασμένη με την ιδεατή πληρότητα της φυσικής ομορφιάς. Μαρτυρεί για τα λεγόμενά μου το αινιγματώδες χαμόγελο του αρχαϊκού κούρου και η ανείπωτη έκπληξη στο βλέμμα της κόρης μέσα στην πολύπτυχη φορεσιά της.

Ιδού η απαρχή της προσπάθειας για γνώση και για αυτογνωσία, ιδού το πρώτο ερωτηματικό, το για πάντα αναπάντητο, ιδού η αυγή του μυστηρίου που οδήγησε τον άνθρωπο να γίνει πλάστης αθάνατου έργου, δημιουργός δηλαδή θεών. Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο. Το συντροφικό συναπάντημα του ανθρώπου με τους θεούς διδάσκει η αρχαία αισθητική, στην προσπάθειά της να αιχμαλωτίσει την τέλεια μορφή την πάντα μετέωρη και πάντα τεταμένη προς μια ιδεατή πληρότητα, προς ένα αέναο γίγνεσθαι. Να γιατί η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή: είναι η τέχνη πυξίδα και σταθερός προσανατολισμός, αυτή που δεν γνώρισε αμηχανίες και αγνοεί τα αδιέξοδα, γι’ αυτό και εμπνέει κάθε αναγέννηση, γι’ αυτό και μένει η βάση κάθε πνευματικής παλιννόστησης προς το ουσιώδες, δηλαδή τη δημιουργία ελευθερίας.

¹ αγλαΐζω=λαμπρύνω
Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Πολιτισμός και Ελληνισμός
Προσεγγίσεις, Αθήνα 2007  Διασκευή)


                                              Β. ΠΥΚΝΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
 

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΙΔΕΑ: Το πανανθρώπινο μήνυμα της αρχαιοελληνικής τέχνης και η αξεπέραστη συμβολή της στην ιστορία της ανθρωπότητας

 

Η πλαστική τέχνη, μετουσίωση της ύλης σε πνεύμα, βοήθησε τον άνθρωπο να απελευθερωθεί από τη δυναστεία του πάθους και της μοίρας,  να προσεγγίσει το Θεό και τον συνάνθρωπο. Η ελληνική τέχνη με τα γλυπτά της, δημιούργημα του ορθού λόγου και του ελεύθερου δημοκρατικού πνεύματος, πέρα από την αισθητική αναβάθμιση της πόλης υπενθύμιζε την αναγκαία κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη, δήλωνε τη μετάβαση από το μύθο στη λογική, από το ζωώδες ένστικτο της φυσικής ζωής στην οργανωμένη πολιτεία αποτυπώνοντας στην ύλη το ιδεώδες πρότυπο φυσικού κάλλους. Αυτή η αναζήτηση του ιδανικού είναι συνάμα πορεία προς την αυτογνωσία προσδίδοντας στην ελληνική τέχνη διαχρονική επικαιρότητα ως πηγή έμπνευσης για πνευματική αναγέννηση και κατάκτηση της ελευθερίας.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ

ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄)

ΔΕΥΤΕΡΑ 21 ΜΑΪΟΥ 2012

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ

Πανανθρώπινο μήνυμα τέχνης

       Κάθε πολιτισμός έχει τα όρια και το στίγμα του στον ιστορικό χώρο και χρόνο. Μέσα ωστόσο στην ιστορία του κόσμου, το αρχαιοελληνικό αισθητικό επίτευγμα σημαδεύει την καταγωγή μιας τέχνης με πανανθρώπινο μήνυμα και με διαστάσεις παγκόσμιες, θα έλεγα σχεδόν εξωχρονικές. Πρώτη έκφραση της αποστασιοποίησης του ανθρώπου από την αναγκαιότητα της φύσης, χάρη στη μεταμόρφωση της ύλης σε πνεύμα, το ελληνικό πλαστικό κατόρθωμα δηλώνει την επίμονη και έλλογη προσπάθεια του καλλιτέχνη να δαμάσει το πάθος και τη μοίρα με τα έργα του νου και της καρδιάς, αυτά που φέρνουν τον άνθρωπο όλο και πιο κοντά στο Θεό, αυτά που τον οδηγούν δίπλα στο συνάνθρωπο.

Αποκρυστάλλωμα μιας ορθής και όρθιας σκέψης, το αρχαίο άγαλμα (μεμονωμένο ή ως αναπόσπαστο μέρος αρχιτεκτονικού συμπλέγματος) καθαγιάζει και αγλαΐζει1 τους χώρους της πόλης. Σήμα ανάτασης ψυχικής και ορόσημο πανάρχαιας μνήμης, θυμίζει στους πολίτες την αμέριστη ευθύνη τους για τη συνοχή της κοινωνικής ομάδας και ορθώνεται εγγυητής της ιστορικής αλληλεγγύης του συνόλου. Διαγράφει ο τεχνίτης τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας, έτσι όπως την ονειρευόταν η νεογέννητη δημοκρατία και έτσι όπως την ορίζει η πλατιά ειρηνευτική κίνηση του θεϊκού βραχίονα στο αέτωμα του ολυμπιακού ναού. Κίνηση που αναδεικνύει τον Απόλλωνα ρυθμιστή στη διαμάχη του ανθρώπου με το ζώο, με το μυθικό Κένταυρο, στην Ολυμπία, και οργανωτή της ζωής μέσα στο φως του λόγου. Το πέρασμα από το μύθο στο λόγο έγινε, χάρη στην τέχνη, άγαλμα, θέαμα και θεωρία. […]

Το πέρασμα από το ζώο, την άγρια φύση και τους αγρούς, στο δομημένο άστυ και στην οργανωμένη πόλη, ας πούμε τη θεϊκή μετάβαση από την κυνηγέτιδα Άρτεμι στην πολιάδα Αθηνά, δηλώνει με κάθε της μορφή και σε κάθε της βήμα η αρχαία ελληνική τέχνη, πρώτη αυτή εγρήγορση του ανθρώπου στον κόσμο του ελεύθερου πνεύματος. Αυτό ίσως είναι το συνοπτικό μέγιστο μάθημα του αρχαιοελληνικού βιώματος, των ανθρώπων που πρώτοι σμίλευσαν στο ξύλο, στην πέτρα και στο μάρμαρο, τη μορφή της εσωτερικής ενατένισης, συνδυασμένη με την ιδεατή πληρότητα της φυσικής ομορφιάς. Μαρτυρεί για τα λεγόμενά μου το αινιγματώδες χαμόγελο του αρχαϊκού κούρου και η ανείπωτη έκπληξη στο βλέμμα της κόρης μέσα στην πολύπτυχη φορεσιά της.

Ιδού η απαρχή της προσπάθειας για γνώση και για αυτογνωσία, ιδού το πρώτο ερωτηματικό, το για πάντα αναπάντητο, ιδού η αυγή του μυστηρίου που οδήγησε τον άνθρωπο να γίνει πλάστης αθάνατου έργου, δημιουργός δηλαδή θεών. Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο. Το συντροφικό συναπάντημα του ανθρώπου με τους θεούς διδάσκει η αρχαία αισθητική, στην προσπάθειά της να αιχμαλωτίσει την τέλεια μορφή την πάντα μετέωρη και πάντα τεταμένη προς μια ιδεατή πληρότητα, προς ένα αέναο γίγνεσθαι. Να γιατί η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή: είναι η τέχνη πυξίδα και σταθερός προσανατολισμός, αυτή που δεν γνώρισε αμηχανίες και αγνοεί τα αδιέξοδα, γι’ αυτό και εμπνέει κάθε αναγέννηση, γι’ αυτό και μένει η βάση κάθε πνευματικής παλιννόστησης προς το ουσιώδες, δηλαδή τη δημιουργία ελευθερίας.

¹ αγλαΐζω=λαμπρύνω

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

Πολιτισμός και Ελληνισμός

Προσεγγίσεις, Αθήνα 2007

(Διασκευή)

   A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).

                                                                                                 Μονάδες 25

Β1. Η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή. Να αναπτύξετε το περιεχόμενο της φράσης σε μία παράγραφο (70-90 λέξεις).

Μονάδες 10

Β2. α) Να βρείτε τους δύο τρόπους πειθούς που χρησιμοποιεί η συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με μία αναφορά για κάθε τρόπο (μονάδες 6).

β) Να εντοπίσετε στο κείμενο τέσσερις λέξεις ή φράσεις με μεταφορική σημασία (μονάδες 4).

Μονάδες 10

Β3. α) επίτευγμα, δαμάσει, μετάβαση, πληρότητα, ουσιώδες: Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις (μονάδες 5).

β) έλλογη, κοντά, συνοπτικό, φυσικής, αιχμαλωτίσει: Να γράψετε από ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις (μονάδες 5).   

                                                                                                             Μονάδες 10

Β4. Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνταξης στις παρακάτω φράσεις και να τις μετατρέψετε στο αντίθετο είδος:

Διαγράφει ο τεχνίτης τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας (μονάδες 2).

Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο (μονάδες 3).

Μονάδες 5

Γ1. Σε ημερίδα του δήμου σου με θέμα «Τέχνη και Ζωή» συμμετέχεις ως εκπρόσωπος του σχολείου σου με εισήγηση 500-600 λέξεων. Στην εισήγηση αυτή αναφέρεσαι στην προσφορά της Τέχνης στους νέους σήμερα, καθώς και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί το σχολείο να συμβάλλει στην ουσιαστική επαφή τους με αυτήν.

Μονάδες 40

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

"ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ"

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΛ

Β2. α) επίκληση στο συναίσθημα: ιδού η απαρχή...γίγνεσθαι

Μεταφορικός λόγος:η αυγἠ του μυσρτηρίου και άλλα (μον 2+1)

επίκληση στη λογική:Να γιατί...ελευθερίας:επιχείρημα (μον 2+1)

β) δαμάσει το πάθος, αποκρυστάλλωμα μιας ορθής..., ανάτασης ψυχικής, νεογέννητη δημοκρατία, στο φως του λόγου, η αυγή του μυστηρίου, αιχμαλωτίσει την τέλεια μορφή, παλιννόστηση προς το ουσιώδες κα. (μον 4)

Β3. α)  επίτευγμα: επιτυχία, κατόρθωμα

            δαμάσει: υποτάξει, τιθασεύσει, κατανικήσει, συγκρατήσει

            μετάβαση: πέρασμα, μετατόπιση, μετακίνηση

            πληρότητα: ολοκλήρωση, τελειότητα

            ουσιώδες: βασικό, θεμελιώδες, καίριο, σημαντικό, κεφαλαιώδες   (μον.5)

     β) έλλογη : παράλογη, άλογη

          κοντά: μακριά, αλάργα, απόμακρα

          συνοπτικό: αναλυτικό, εκτενές, διεξοδικό

          φυσικής: αφύσικης,  τεχνητής, επίπλαστης, φτιαχτής, επιτηδευμένης

          αιχμαλωτίσει: ελευθερώσει, απελευθερώσει, απαλλάξει, ανεξαρτητοποιήσει,     αποδεσμεύσει   (μον 5)

Β4.  διαγράφει...πολιτείας: ενεργητική σύνταξη  

        Τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας διαγράφονται από τον τεχνίτη (μον. 2)

       Δάμασε ....άνθρωπο:  σύνταξη ενεργητική  

       Το ζώο δαμάστηκε από την ελληνική τέχνη πριν ανακαλυφθεί από αυτήν (την τέχνη)  ο τέλειος άνθρωπος    (μον. 3)

ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΕ
ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Υπάρχει σοβαρότατο έλλειμμα δημοκρατίας στη σύγχρονη Ελλάδα αλλά και ευρύτερα στην ΕΕ. μέλος της οποίας αποτελεί η χώρα μας. Η ευρωπαϊκή κρίση χρέους, εκτός από τους φόβους τους οποίους πυροδότησε στις Βρυξέλλες και στις διεθνείς χρηματαγορές για το μέλλον της ευρωζώνης, οδήγησε στα αποκαλυπτήρια του πραγματικού προσώπου της «ευρωπαϊκής ένωσης», δηλαδή μιας χρόνιας διαδικασίας κατάργησης της εθνικής ανεξαρτησίας, της λαϊκής κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης των λαών.

- Η βαθύτατη οικονομική ύφεση που επιβάλλει αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης και τρομακτικά ποσοστά ανεργίας , έχει οδηγήσει στην οικονομική εξαθλίωση μεγάλα τμήματα του πληθυσμού που πλέον διαβιούν κάτω από τα ανεκτά όρια φτώχειας.
- Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η λεγόμενη «επιβολή της δημοσιονομικής πειθαρχίας» προς όφελος των αγορών και όχι των λαών, πραγματοποιείται πραξικοπηματικά με θύματα τη δημοκρατία, τη λαϊκή κυριαρχία και την εθνική ανεξαρτησία.
- Τις τελευταίες δεκαετίες οι λαοί αποτέλεσαν τα θύματα της πιο άγριας νεοφιλελεύθερης επίθεσης και των πιο σφοδρών πολιτικών λιτότητας. Πλέον η Ευρωπαϊκή Ένωση, για λογαριασμό των αγορών, καθιστά δηλωτικό στους λαούς τον αποκλεισμό τους από οποιαδήποτε απόφαση, η οποία αφορά στο μέλλον τους.
- Επίσης, το Κράτος των Αγορών έχει ξεθεμελιώσει το Κράτος Πρόνοιας. Αυτό συντελείται στο όνομα της εξυγίανσης και ανόρθωσης των αγορών , της εξυγίανσης της οικονομικής ζωής της χώρας, που όμως πραγματοποιείται με δραματικές περικοπές κοινωνικών παροχών και την κατάργηση κοινωνικών/εργασιακών δικαιωμάτων που είχαν κατακτήσει οι εργαζόμενοι με αγώνες πολλών δεκαετιών.
- Την ΕΕ πλέον διοικούν οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί (Eurogroup, Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα –Επιτροπή, ΔΝΤ…, οίκοι αξιολογήσεων κοκ) που διαχειρίζονται τις τύχες εκατομμυρίων ανθρώπων, ανάλγητα αποφασίζουν για το μέλλον κρατών και την επιβίωση ή καταστροφή /πτώχευση εθνικών οικονομιών, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις των απάνθρωπων αποφάσεών τους πάνω στη ζωή των ανθρώπων.
- Αυτό το γεγονός αποδεικνύει περίτρανα τον παραγκωνισμό και την αποδυνάμωση των εθνικών κυβερνήσεων, των αιρετών αντιπροσώπων του λαού, καθώς την πολιτική την ασκούν πανίσχυροι κεντρικοί μηχανισμοί εξουσίας. Έτσι ο πολίτης νιώθει ανίσχυρος να αντιδράσει , να εξεγερθεί απέναντι σε αφανείς μηχανισμούς δικτατόρευσης, σε κέντρα εξουσίας που αποφασίζουν ερήμην του και για λογαριασμό του. Άλλωστε, οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες εξελέγησαν εξαγγέλλοντας συγκεκριμένα πολιτικά προγράμματα, τελικά υλοποιούν πολιτικές για τις οποίες δεν υπήρξε καμία λαϊκή εντολή.
- Έχουμε λοιπόν δημοκρατία κατ΄ ευφημισμό. Βαυκαλιζόμαστε ότι είμαστε κυρίαρχος λαός κολακευόμενοι από πολιτικούς που επικαλούνται την λαϊκή κυριαρχία και σωτηρία. Στην πραγματικότητα μέλημα των κυβερνώντων είναι :
Α) η εξυπηρέτηση μικροκομματικών επιδιώξεων και συμφερόντων σε βάρος των μεγάλων εθνικών αναγκών και προτεραιοτήτων
Β) η προώθηση και ικανοποίηση ατομικών συμφερόντων , φιλοδοξιών
Γ) η συμμόρφωση με τις οδηγίες και τις διαταγές των δανειστών , η ευημερία των χρηματοοικονομικών και όχι των κοινωνικών δεικτών
- Ο σημερινός πολίτης δεν κατανοεί τις ραγδαίες οικονομικοπολιτικές εξελίξεις, αγνοεί τη διεθνή οικονομική ορολογία (κούρεμα, PSI, spreds κοκ ) , δεν μπορεί να κατανοήσει τα δεδομένα ούτε να σχηματίσει προσωπική γνώμη γι΄ αυτά, καλείται να αποδεχθεί σκληρά μέτρα και αποφάσεις που επιδεινώνουν δραματικά τις συνθήκες διαβίωσής του υποκύπτοντας σε εκβιαστικά διλήμματα περί σωτηρίας ή καταστροφής της χώρας.
- Στη χώρα μας, όπως και σε χώρες που θεωρούνται απειθάρχητες και επικίνδυνες για τη δημοσιονομική τους πολιτική, έχουν επιβληθεί χωρίς τη συγκατάθεση του λαού , μη εκλεγμένες κυβερνήσεις τεχνοκρατών με αποστολή τη σωτηρία της χώρας
- Επικρατεί ο πολιτικός αμοραλισμός: απουσία υγιούς πολιτικού ήθους, νοσηρά φαινόμενα κατάχρησης εξουσίας, διασπάθιση δημόσιου χρήματος, χρηματισμός, μίζες, αθέμιτες συναλλαγές πολιτικών και οικονομικών παραγόντων, πελατειακές σχέσεις με ψηφοφόρους κοκ
- Τα ΜΜΕ που απροκάλυπτα εδώ και δεκαετίες λειτουργούσαν ως φερέφωνα της εξουσίας, εξακολουθούν να επιτείνουν τη σύγχυση του σημερινού πολίτη που παρακολουθεί ενεός τις εξελίξεις αδυνατώντας να τις κατανοήσει. Αγνοεί ποια πλευρά –παράταξη λέει την αλήθεια, βρίσκεται σε πλήρη σύγχυση και οδηγείται στην πλήρη απαξίωση των πολιτικών και της πολιτικής. Τα ΜΜΕ κάνουν συστηματική προπαγάνδα υπέρ της μιας ή της άλλης παράταξης, αποπροσανατολίζουν και αποκοιμίζουν το λαό άλλοτε με ανούσια και επιδερμική παρουσίαση της επικαιρότητας κι άλλοτε με ευτελή θεάματα και εκπομπές τύπου ριάλιτι ή λάιφ στάιλ που στρέφουν το ενδιαφέρον σε ήσσονος σημασίας θέματα (πχ. μόδα, ,γάμοι , βαφτίσεις, δεξιώσεις επωνύμων, καλλιτεχνών κοκ)
- Έτσι έχουμε επικίνδυνα φαινόμενα εκτροπής της δημοκρατίας όπως:
α) προπηλακισμούς των πολιτικών όπου αυτοί εμφανίζονται, βίαια επεισόδια και έκτροπα στην προσπάθεια των πολιτών να αποδοκιμάσουν τους κυβερνώντες για την αδιέξοδη και καταστροφική πολιτική δεκαετιών
β) απολιτικοποίηση, απόλυτη αδιαφορία για τις τρέχουσες εξελίξεις, πρόταξη του ατομικού συμφέροντος. Σε αντίθεση με το δημοκρατικό ιδεώδες, όπως αυτό σκιαγραφείται στον Επιτάφιο του Θουκυδίδη, όπου ο πολίτης που δε συμμετέχει στα κοινά δε θεωρείται φιλήσυχος αλλά αχρείος –άχρηστος, σήμερα οι περισσότεροι έχουμε υιοθετήσει στάση απάθειας και αδιαφορίας ως ένδειξη διαμαρτυρίας για όσα συμβαίνουν.
γ) αναζωπύρωση ακραίων , αντιδραστικών, φασιστικών ιδεολογιών ως προσπάθεια αναπλήρωσης του ιδεολογικού κενού που δημιουργεί η απαξίωση και δυσλειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.
δ) λαϊκισμό:
Σε αντίθεση με τη λαϊκότητα (που σημαίνει γνήσια/ανόθευτη συμμετοχή του λαού στα κοινά, στη νομή και άσκηση της εξουσίας, που πρέπει να εκπορεύεται από το λαό και να ασκείται στο όνομά του) ο λαϊκισμός συνιστά κατάφωρη εξαπάτηση και εκμετάλλευση του λαϊκού στοιχείου, του ίδιου του λαού που μόνο στα λόγια είναι κυρίαρχος, ενώ στην πραγματικότητα έχει παραγκωνιστεί από πανίσχυρους μηχανισμούς εξουσίας.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΛΑΙΚΙΣΜΟΥ στην πολιτική είναι:
- Ψηφοθηρία
- Κολακεία των μαζών και της διανοητικής του ανεπάρκεια
- Διάσταση ανάμεσα στο περιεχόμενο των λέξεων και την πραγματικότητα
- Υποσχεσιολογία, ανέξοδη παροχή προνομίων στο λαό που κατόπιν ανακαλούνται στο όνομα ανώτερων αναγκών και πιέσεων
v Κατάφωρη εξαπάτηση ψηφοφόρων που αντιμετωπίζονται ως αγέλη πειθήνιων ακολούθων
v Χειραγώγηση των μαζών, πατερναλισμός: όταν οι κυβερνώντες επιδιώκουν να χειραγωγούν τις μάζες φορώντας ένα δήθεν προστατευτικό προσωπείο, όταν εμφανίζονται ως εθνοσωτήρες και απαλλάσσουν το λαό από την υποχρέωση να σκέφτεται και να συμμετέχει στα κοινά

ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ

Θέμα: Η σχολική βία παρατηρείται ότι συνεχώς αυξάνεται στις μέρες μας. Συμμετέχετε ως εκπρόσωπος του σχολείου σε μια ημερίδα όπου καλείστε να αναφερθείτε στις μορφές της σχολικής βίας, στα αίτια που την προκαλούν αλλά και στους πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης

Κυρίες και κύριοι
Στο πλαίσιο της ημερίδας αυτής θα ήθελα να καταθέσω τις απόψεις μου για το φαινόμενο της βίας που τείνει να αποτελέσει μάστιγα της σύγχρονης σχολικής κοινότητας. Αναντίρρητα η σχολική βία αποτελεί αντανάκλαση της παθογένειας που κατατρύχει τις σύγχρονες κοινωνίες και μέσα απ΄ αυτήν την οπτική γωνία σκοπεύω να προσεγγίσω το φαινόμενο
Εκδηλώσεις βίας στη σχολική κοινότητα, εκφρασμένες με διάφορες μορφές, έχουν παρατηρηθεί από πολύ παλιά. Δεν είναι ένα νέο φαινόμενο. Κάθε μορφή βίας έχει κατά καιρούς παρουσιαστεί : λεκτική, σωματική, ψυχολογική-συναισθηματική, σεξουαλική, λογής βανδαλισμοί. Αρκετά συχνά η έκφραση της βίας έχει στόχο τις σχολικές εγκαταστάσεις, τη σχολική περιουσία και τον περιβάλλοντα χώρο. Η σχολική βία περιλαμβάνει σε ακραίες περιπτώσεις και εγκληματικές ενέργειες. Ωστόσο τις περισσότερες φορές η σχολική βία εκδηλώνεται ως χρήση της φυσικής δύναμης ή της απειλής εναντίον ενός μεμονωμένου ατόμου ή κατά μιας ομάδας που μπορεί να οδηγήσει στον τραυματισμό ή στη γένεση ψυχολογικών διαταραχών στο θύμα της επίθεσης. Ο εκφοβισμός συνήθως ενός μικρότερου και ασθενέστερου μαθητή μπορεί να αναφέρεται σε σωματική βία -σπρωξίματα, κλωτσιές- ακόμα σε συναισθηματική ή λεκτική επίθεση -κοροϊδία, βρισιές, σαρκασμό, χειρονομίες, συκοφαντίες, γελοιοποίηση, απειλές, προσβλητικά μηνύματα, λεκτική παρενόχληση) και στη σύγχρονη εποχή ηλεκτρονικό εκφοβισμό (κακόβουλα sms, κλήσεις, e-mail, με απειλητικό περιεχόμενο- εκβιασμός και γελοιοποίηση με δημοσίευση φωτογραφιών που θίγουν το θύμα).
Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι η σχολική βία έχει πολλές μορφές και ύπουλα δηλητηριάζει τη ζωή / λειτουργία της σχολικής κοινότητας. Είναι ανάγκη να αναδείξουμε τους παράγοντες που ευνοούν την εκδήλωση του νοσηρού αυτού φαινομένου και να συμβάλουμε στην αποτελεσματική αντιμετώπισή του. Πρέπει να διαπιστώσουμε κατ΄ αρχάς ότι θύτες και θύματα προέρχονται από κάθε κοινωνική ομάδα της σχολικής κοινότητας περιλαμβάνοντας άτομα από κάθε κοινωνικό στρώμα.
Στους γενεσιουργούς παράγοντες περιλαμβάνονται τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των μαθητών που εκδηλώνουν την επιθετική αυτή συμπεριφορά: η ελλιπής καλλιέργεια, οι βίαιες συμπεριφορές που καλλιεργούνται στο οικογενειακό περιβάλλον, η ανωριμότητα, η ανεπαρκής ή και προβληματική κοινωνικοποίηση. Άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση επιζητούν στη βία την επιβεβαίωση αλλά και ένα τρόπο να τραβήξουν την προσοχή αδιάφορων ενηλίκων. Έχει διαπιστωθεί ότι η ανεπαρκής γονική υποστήριξη και επιρροή, οι άδικες τιμωρίες και η κακοποίηση των παιδιών διαμορφώνουν βίαιες προσωπικότητες.
Συχνά ωστόσο, το σχολείο υποθάλπει τη βία γιατί μέσα σε αυτό το περιβάλλον διογκώνονται οι κάθε λογής ανισότητες και αντιθέσεις. Άλλωστε, το σχολείο ως μικρογραφία της κοινωνίας, καθρεφτίζει τα κρούσματα βίας και ανομίας που κυριαρχούν στην κοινωνία των ενηλίκων. Επίσης ο χώρος του σχολείου συμβολίζει στις συνειδήσεις των περισσότερων μαθητών την κρατική εξουσία οπότε ξεσπούν στη σχολική περιουσία όλη την εφηβική οργή. Στο σημερινό απρόσωπο σχολείο μέσα σε αχανείς κτιριακές μονάδες , εκλείπει η εποπτεία, καλλιεργούνται αδιάφορες –τυπικές σχέσεις, κυριαρχούν η ανωνυμία και η μαζικότητα. Επίσης, ο τεχνοκρατικός προσανατολισμός της σύγχρονης εκπαίδευσης καλλιεργεί ανταγωνιστικές σχέσεις, τη βαθμοθηρία, το ωφελιμιστικό –ατομιστικό πνεύμα και από την άλλη αποδυναμώνει τη συλλογική δράση, την υγιή κοινωνικοποίηση. Η φτώχεια, οι φυλετικές – πολιτισμικές διαφορές, ο κοινωνικός αποκλεισμός καλλιεργούν ανταγωνιστικές τάσεις στο εσωτερικό της σχολικής κοινότητας. Το σχολείο εκλαμβάνεται από τους μαθητές ως κατεξοχήν χώρος καταπίεσης και καταναγκασμού που υποδαυλίζει αισθήματα μίσους και οργής των εφήβων οι οποίοι αναζητούν στη βία μία δίοδο εκτονωτικής διαφυγής. Τότε στοχοποιούνται τα εύκολα θύματα, κακοποιούνται αδύναμοι ή προβληματικοί μαθητές, βγαίνουν στην επιφάνεια ρατσιστικά πάθη και κορυφώνονται οι φυλετικές αντιπαραθέσεις και συμπλοκές. Άλλοτε ο υποβαθμισμένος , ακαλαίσθητος και παραμελημένος χώρος του σχολείου απωθεί τους μαθητές, γεννά αρνητικά συναισθήματα, γίνεται πεδίο σύστασης συμμοριών και δράσης ανήλικων παραβατών του νόμου.
Ιδιαίτερα επιρρεπείς στην άσκηση ενδοσχολικής βίας είναι εκείνοι οι μαθητές που δεν κατάφεραν να ενταχθούν /ενσωματωθούν στη σχολική κοινότητα, μαθητές που βίωσαν τη σχολική αποτυχία οπότε δεν μπόρεσαν να συμβαδίσουν με την υπόλοιπη σχολική κοινότητα ή απομονώθηκαν και περιθωριοποιήθηκαν από τους συμμαθητές . Έτσι γίνονται βίαιοι, εκδικητικοί, αναζητούν το θύμα πάνω στο οποίο θα εκτονώσουν όλο το μένος τους προκειμένου οι ίδιοι να νιώσουν έστω και πρόσκαιρα αίσθημα ανωτερότητας και υπεροχής.
Πολλά θα μπορούσαμε να πούμε για τα αίτια του φαινομένου, όμως πιστεύω ότι αξίζει να εστιάσουμε σε λύσεις και προτάσεις που θα δώσουν διέξοδο στο πρόβλημα. . Η σχολική βία συσχετίζεται άμεσα με την εγκληματικότητα στην ευρύτερη κοινωνία και είναι δείκτης της ανοχής της. Για το λόγο αυτό, η εξάλειψή της συνδέεται με την προστασία των θεσμών και των αξιών του κοινωνικού πλαισίου. Μέχρι πρόσφατα, τα διάφορα περιστατικά βίας αντιμετωπίζονταν ως μεμονωμένα γεγονότα. Δεν είχαν ληφθεί σαφή μέτρα πρόληψης. Ανάλογα με τη σοβαρότητα επιβάλλονταν διάφορες κυρώσεις είτε από το σχολείο, είτε και από τους ιδιώτες – θύματα και ορισμένες φορές από τη δικαιοσύνη. Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν πρέπει να εξαντλείται σε κατασταλτικά μέτρα αλλά να έχει ως άξονα την πρόληψη. Η εξυγίανση είναι ανάγκη να ξεκινήσει από την κοινωνία. Άλλωστε για μας τους νέους ισχύει ότι «εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω». Κι επειδή η αποκατάσταση της κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης ακούγεται ουτοπική θα τολμήσω να προτείνω μέτρα που αφορούν το ίδιο το σχολείο. Για παράδειγμα το σχολείο πρέπει να γίνει μια προστατευτική φωλιά που θα αγκαλιάζει όλους τους μαθητές, θα αμβλύνει τις όποιες ανισότητες και θα δίνει σε όλους τους μαθητές τις ίδιες ευκαιρίες ανεξαιρέτως. Στοιχεία, όπως η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης μέσω της επιβράβευσης και της αναγνώρισης, η συνεργασία και η παρώθηση ενισχύουν την απόκτηση νέων δεξιοτήτων και διδάσκουν στους μαθητές την ορθή διεκδίκηση των επιδιώξεών τους. Η συμμετοχή και η ενεργός δράση των μαθητών σε κοινωνικά επιθυμητές δραστηριότητες, εκτονώνει την ενέργεια και παράλληλα τους εξοπλίζει με δεξιότητες που θα αποδειχθούν χρήσιμες στην κοινωνική τους προσαρμογή. Οι πολιτικές που συμβάλουν στη βελτίωση του σχολικού κλίματος και στην ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης, μπορούν να συμβάλουν και στην πρόληψη της βίας και του κοινωνικού αποκλεισμού, κυρίως αν ο εκπαιδευτικός έχει την κατάλληλη επιμόρφωση.
Σε καμία περίπτωση το θέμα δεν εξαντλείται σε μια σύντομη ομιλία. Ωστόσο, πιστεύω ότι οι απόψεις μου μπορούν να ενεργοποιήσουν τον προβληματισμό εκείνων που ενδιαφέρονται ειλικρινά για τη νεολαία και τα προβλήματά της και δεν ανέχονται να διαιωνίζεται η σχολική βία που ως φαινόμενο απαξιώνει ηθικά θύτη και θύμα και καταρρακώνει ολόκληρη την κοινωνία.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.

ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

ΘΕΜΑ
Με ποιους τρόπους και ποιες ενέργειες μπορεί το σημερινό σχολείο να συμβάλλει στην ανάπτυξη της κοινωνικότητας και του αισθήματος κοινωνικής αλληλεγγύης σε παιδιά και εφήβους;

Το σχολείο συνεχίζει, συμπληρώνει και ολοκληρώνει την αγωγή κοινωνικοποίησης που έχει ήδη ξεκινήσει από την οικογένεια σε μια πρώιμη ηλικία.. Το σχολείο, ως θεσμοθετημένος φορέας παιδείας, λειτουργεί βάσει συγκεκριμένων κανόνων και αρχών, αποβλέπει στην επίτευξη συγκεκριμένων σκοπών και εξυπηρέτηση αναγκών της κοινωνίας.

ΠΙΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ:

1. Παρέχει εκπαίδευση, γνωστική καλλιέργεια, μόρφωση που διευρύνει το πνεύμα, μεταλαμπαδεύει ηθικές αξίες, δοκιμασμένα πρότυπα και αρχές.
Ιδιαίτερα , μαθήματα ανθρωπιστικού περιεχομένου (όπως η λογοτεχνία, η φιλοσοφία, η ιστορία, η κοινωνιολογία, η ψυχολογία/οι λεγόμενες επιστήμες του ανθρώπου) βοηθούν το μαθητή να προσεγγίσει τις υψηλές ανθρωπιστικές αξίες, να οικειωθεί έννοιες όπως η ανθρωπιά, η ευσυνειδησία, η εντιμότητα, ο αλτρουισμός κοκ=αρχές δηλαδή που συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας.
2. Κοινωνικοποιεί : ΠΩΣ;
- εντάσσει το άτομο στη λειτουργία μιας ευρύτερης ομάδας
- θέτει κανόνες και αρχές λειτουργίας
- επιδιώκει την πειθαρχία, τη συνέπεια, την εναρμόνιση του ατόμου με συλλογικούς σκοπούς
- παρέχει κίνητρα (έπαινοι, βραβεία, τιμητικές διακρίσεις)
- αξιολογεί (βαθμοί, έλεγχος επίδοσης…)
- επιβάλλει ποινές

3. ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ:
-προωθεί την αρχή της ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ, δηλαδή τη συγκρότηση ομάδων εργασίας μέσα στις οποίες οι μαθητές συλλογικά εκπονούν εργασίες , ανταλλάσσουν απόψεις , συνεργάζονται για τις σχολικές εργασίες, αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες, αυτενεργούν -ανακαλύπτουν τη γνώση==μαθαίνουν
-ενθαρρύνει το ΔΙΑΛΟΓΟ μεταξύ:
α) ΜΑΘΗΤΩΝ: ανταλλαγή απόψεων για θέματα που απασχολούν τη μαθητική κοινότητα, άσκηση κριτικής στις απόψεις των άλλων, σεβασμός στη διαφορετική άποψη (ιδεολογική ανεκτικότητα, διαλλακτικότητα ), καταπολέμηση ακραίων αντιδραστικών /ρατσιστικών /ξενοφοβικών θέσεων που τα τελευταία χρόνια υιοθετεί η νεολαία
β) ΜΑΘΗΤΩΝ –ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ: πρέπει να είναι εποικοδομητικός, ελεύθερος, δημοκρατικός, οι μαθητές να εκφράζονται με παρρησία, να ασκούν κριτική αλλά και να διατυπώνουν εμπεριστατωμένες απόψεις, από την άλλη ο εκπαιδευτικός οφείλει να αρθρώνει λόγο νηφάλιο και θέσεις τεκμηριωμένες, να διαθέτει πειθώ, να αξιοποιεί το δυναμισμό και τη φρεσκάδα των νεανικών αντιλήψεων
- προάγει το ΝΕΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ: ο δάσκαλος δεν παραγκωνίζεται αλλά επαναπροσδιορίζει το ρόλο του στην εκπαιδευτική διαδικασία. Δεν αποτελεί πλέον αυθεντία, καθώς άλλωστε το σχολείο έχει χάσει και το μονοπώλιο στην παροχή γνώσεων. Ο δάσκαλος σήμερα είναι συνοδοιπόρος και συμπαραστάτης του μαθητή στο δύσκολο δρόμο κατάκτησης της γνώσης. Ο ρόλος είναι περισσότερο εμψυχωτικός, καθοδηγητικός , αφού :
α) προσανατολίζει το μαθητή να βρει το δρόμο του στον αχανή χώρο της ψηφιακής τεχνολογίας
β) οπλίζει με εφόδια και δεξιότητες τη σημερινή «κυβερνογενιά» προκειμένου να αξιοποιεί τις απέραντες δυνατότητες του διαδικτύου με το να
-αξιολογεί
-ελέγχει
-αποκωδικοποιεί ύ τις παρεχόμενες πληροφορίες
-φιλτράρει
αξιοποιεί

γ) απαγκιστρώνεται από στερεότυπα του παρελθόντος, από αναχρονιστικές για το ρόλο του εκπαιδευτικού αντιλήψεις, υιοθετεί σύγχρονες παιδαγωγικές μεθόδους και διδακτικές πρακτικές , περνά από την παραδοσιακή μετωπική και δασκαλοκεντρική διδασκαλία στη μαθητοκεντρική κα ομαδοσυνεργατική , όποια προβλήματα και αν συνεπάγεται μια τέτοια αλλαγή

-ΜΕ ΠΟΙΚΙΛΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ που βοηθούν το μαθητή να κοινωνικοποιηθεί, να αναπτύξει κοινωνική συνείδηση, κοινωνική ευαισθησία, ενδιάφέρον για τα προβλήματα της κοινωνίας
α) ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: συνεργασία με ΜΚΟ, δράσεις φιλανθρωπίας, συνεισφοράς, εξοικείωση με τη δράση ανθρωπιστικών οργανώσεων
β) περιβαλλοντικά προγράμματα: εκδρομές, εξορμήσεις στη φύση, οικολογική δράση (πχ. Συμμετοχή σχολείων σε περιβαλλοντικές δράσεις, όπως εκστρατείες δενδροφύτευσης, αναδάσωσης, περιβαλλοντικά προγράμματα του Υπουργείου) =ευαισθητοποίηση μαθητών για τα οικολογικά προβλήματα
γ) επιμορφωτικές /πολιτιστικές εκδρομές, επισκέψεις σε πολιτιστικούς χώρους, όπως θέατρα, μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων από τα ίδια τα σχολεία και τους δήμους /κοινότητες με συμμετοχή των μαθητών
δ) Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ και της ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ :διαδικασία του «εκλέγειν –εκλέγεσθαι» στην οποία μυούνται οι μαθητές, εξοικειώνονται με τις συλλογικές / δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων, συμμετοχής στα κοινά, ανάληψης ευθυνών ή Οι μαθητές διαμορφώνουν πολιτική /δημοκρατική συνείδηση, ωριμάζουν, γίνονται περισσότερο υπεύθυνοι, , συναποφασίζουν για κοινά προβλήματα, βγαίνουν απ΄τα στενά όρια της ατομικότητας, αναπτύσσουν συλλογικό πνεύμα
ε) δημοσιογραφική δράση
-έκδοση έντυπης /ηλεκτρονικής σχολικής εφημερίδας, καταγραφή σχολικής επικαιρότητας και παρακολούθηση των εξελίξεων σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας (Δήμου –Κοινότητας), οι μαθητευόμενοι δημοσιογράφοι που ασκούνται στην ερμηνευτική δημοσιογραφία, ασκούν κριτική, εμβαθύνουν στα γεγονότα, διαμορφώνουν άποψη για τα γεγονότα, πολιτική σκέψη και συνείδηση


ΚΕΙΜΕΝΟ - ΠΗΓΗ


1. ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ :
· Ενσωματώνει στοιχεία της σύγχρονης ζωής ώστε να καλλιεργεί την αποδοχή και την κατανόηση μέσα από τη συλλογικότητα.
· Προωθεί νέες μεθοδολογίες που καλλιεργούν το βιωματικό και συνεργατικό τρόπο μάθησης.
· Χειραφετεί, αναπτύσσοντας των ικανότητα των μαθητών να παίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους με τρόπο αυτόνομο και υπεύθυνο.
· Είναι διαθεματικό με την έννοια ότι προωθούνται και καλλιεργούνται με τρόπο εγκάρσιο οι βασικές δεξιότητες-ικανότητες καθώς και η ανάπτυξη θεμάτων και αξιών σε όλο το εύρος των επιμέρους μαθημάτων, και παιδαγωγικά διαφοροποιούμενο για να λαμβάνει υπόψη τους διαφορετικούς ρυθμούς μάθησης των μαθητών, τις ιδιαιτερότητες στην τάξη, τις διαφορετικές κοινωνικό-πολιτισμικές αναπαραστάσεις και όλα τα άλλα στοιχεία που καταστούν τη διδασκαλία μια μοναδική, μη-τυποποιημένη διαδικασία.
· Αποβάλει τα «βαρίδια» του παρελθόντος που παραπέμπουν σε ένα αναχρονιστικό σχολείο (πχ. υπερφόρτωση της ύλης/ άγονος εγκυκλοπαιδισμός / εγχειρίδια που οδηγούν στην μετωπική διδασκαλία/έμφαση στην απομνημόνευση /αξιολόγηση μαθητή βάσει της δυνατότητας αποστήθισης )
· Προωθήσει και εφαρμόσει μαθητοκεντρικές διδακτικές προσεγγίσεις που αναγνωρίζουν τη μοναδικότητα του κάθε μαθητή και μαθήτριας καθώς και της κάθε σχολικής τάξης. Κύρια χαρακτηριστικά των νέων παιδαγωγικών τεχνικών που απαιτούνται είναι το πιο ευέλικτο μαθησιακό περιβάλλον, η βιωματική μάθηση, η ενεργητικότερη συμμετοχή των μαθητών στις δραστηριότητες και στο σχεδιασμό της προσωπικής τους μάθησης, η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και η μεγαλύτερη εξατομίκευση της διδασκαλίας.
Βασικές διδακτικές προσεγγίσεις οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά περίπτωση και σε συνδυασμό μεταξύ τους είναι:
· Η διαθεματική προσέγγιση - ώστε να αλληλοτροφοδοτείται η γνώση
· Τα σχέδια εργασίας – από το «αποστηθίζω» να περάσουμε στο «ερευνώ»
· Η διδασκαλία σε ομάδες – με στόχο το συλλογικό πνεύμα
· Η διαφοροποιημένη παιδαγωγική – που αφορά τις ανάγκες του μαθητή και όχι γενικά της τάξης.
· Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στη διδασκαλία – που αποτελεί βασικό συντελεστή της νέας πραγματικότητας που είναι το ψηφιακό σχολείο.

(πηγή:Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων)

2. ΣΤΟΧΟΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Επομένως, στις βασικές στοχεύσεις μας είναι: α) η προαγωγή ενός ουμανιστικού συστήματος αξιών, β) η ικανότητα του νέου να είναι διαρκώς «ανοιχτός» στις νέες αλλαγές, γ) η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και η διαρκής εμβάθυνση στα πεδία του ορθολογισμού, δ) η καλλιέργεια της ικανότητας του να μαθαίνει πώς
να μαθαίνει και να ξεχωρίζει τη γνώση από την πληροφορία, ε) η προαγωγή ενός οίστρου για τη γνώση, ενός πάθους για την πνευματική αναζήτηση και επικοινωνία.
Ποιες, όμως, είναι οι κύριες παρεμβάσεις στο περιεχόμενο του σχολείου; α) Η επαναπροσέγγιση της έννοιας της γενικής παιδείας, αφού στις βασικές δεξιότητες του νέου πρέπει να προστεθούν οι νέες τεχνολογίες και η εκμάθηση ξένων γλωσσών, β) Η συνολικοποίηση και η γενίκευση του σώματος των γνώσεων, αναιρώντας τη μέχρι τούδε τάση της εξειδίκευσης μέσω της εισαγωγής διαρκώς νέων γνωστικών αντικειμένων, γ) Η περαιτέρω ενίσχυση των σύγχρονων κοινωνικών διεργασιών στον βασικό κορμό της γνώσης. Ο μαθητής δεν πρέπει να γίνεται κοινωνός των επιστημονικών θετικών μόνο ευρημάτων, αλλά να αντιλαμβάνεται τις ευρύτερες κοινωνικές διεργασίες (οικονομικοί πρόσφυγες, ζητήματα ειρήνης και σύγχρονης δημοκρατίας, νέες γενιές δικαιωμάτων), δ) Η συστηματική ενδυνάμωση της στοχαστικής διάθεσης του νέου, εισάγοντας τον στην καρδιά των μεγάλων νοημάτων της πνευματικής οδύσσειας του ανθρώπου. Εδώ ο ρόλος της φιλοσοφίας και της λογοτεχνίας είναι ιδιαίτερα σημαντικός, ε) Η διαμόρφωση της ευρωπαϊκής διάστασης της εκπαίδευσης όχι μόνο μέσα από τους μαθησιακούς αναβαθμούς, αλλά και από την ίδια τη σχολική πράξη, στ) Η διαρκής ανάπτυξη της πολιτιστικής όψης του σχολείου μέσα από μια δυναμική σχολική ζωή που θα βιώνει τους παλμούς και τους πόθους μιας μικροκοινωνίας, στηριζόμενη στη συνεργατικότητα, στην αλληλεγγύη, στη συλλογικότητα, στην αυτενέργεια, στην πρωτοβουλία, ζ) Η ανάδειξη του παιδαγωγικού ρόλου του σχολικού προγράμματος. Το όλο σύμπαν των γνώσεων δεν μπορεί παρά να αποβλέπει στη συστηματική προαγωγή της αρετής, στον εξανθρωπισμό του ανθρώπου.
(Νίκος Τσούλιας, «ΤΑ ΝΕΑ», 9-11-2001)

ΑΣΦΑΛΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2012
Σταματώ την ηλεκτρονική παρενόχληση

Το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου και ο ΟΤΕ και η COSMOTE, Χορηγοί των δράσεων Saferinternet.gr & ΥποΣΤΗΡΙΖΩ του Κέντρου, σας προσκαλούν σε διήμερη ανοιχτή εκδήλωση στο "The Mall Athens", την Παρασκευή και το Σάββατο, 10-11 Φεβρουαρίου 2012, για να γιορτάσουμε μαζί την Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2012. Το σύνθημα της εκδήλωσης: "Ανακαλύψτε τον ψηφιακό κόσμο μαζί... με ασφάλεια!"Η κίνηση αυτή σκοπό έχει να μάθουμε όλοι οι χρήστες πώς να προστατεύουμε την ιδιωτική μας σφαίρα στο Διαδίκτυο, πώς μπορούμε να καταγγείλουμε παράνομο περιεχόμενο ή παράνομη συμπεριφορά, ή πού θα βρούμε βοήθεια όταν τη χρειαζόμαστε αλλά και όποια άλλη πληροφορία χρειαζόμαστε για μια ασφαλή πλοήγηση στο Διαδίκτυο
ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΜΕ –ΖΗΤΑΜΕ ΒΟΗΘΕΙΑ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
Αν συναντήσεις στο Διαδίκτυο σελίδες που σε κάνουν να νιώθεις άβολα, σε σοκάρουν ή σε προσβάλλουν, μην διστάζεις! Μπορείς με τη βοήθεια κάποιου ενήλικα να κάνεις μια καταγγελία στη Safeline.. Αν υπάρχουν άτομα που προσπαθούν να σε προσβάλουν και να σε γελοιοποιήσουν μέσω Διαδικτύου…Ή αν πολύ απλά θέλεις να μιλήσεις σε κάποιον για μια δυσάρεστη διαδικτυακή εμπειρία σου…

ΚΙΝΔΥΝΟΙ -ΠΑΓΙΔΕΣ
1. Επικοινωνία & ιδιωτικότητα: τίθεται το ζήτημα τόσο της προστασίας των προσωπικών μας δεδομένων, όσο και της ορθής και ηθικής επικοινωνίας με τη βοήθεια της τεχνολογίας, καθώς ό, τι και αν κάνουμε στο Διαδίκτυο αφήνει ίχνη.
2. ΑΠΟΠΛΑΝΗΣΗ: Στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες το σημαντικότερο πρόβλημα είναι ότι ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για την ταυτότητα του συνομιλητή μας, ακόμα και αν βλέπουμε κάποια φωτογραφία του ή χρησιμοποιούμε κάμερα – η χρήση της οποίας δε συνστάται για τους ανήλικους χρήστες καθώς καθιστά των εντοπισμό τους στο φυσικό κόσμο ευκολότερο. Έτσι, πολλοί επιτήδειοι, εκμεταλλευόμενοι το στοιχείο της ανωνυμίας του Διαδικτύου για να προσεγγίσουν ανήλικα παιδιά, δίνουν ψευδή στοιχεία για την ταυτότητά τους και κυρίως για την ηλικία τους. Οι παιδόφιλοι αυτοί ξεκινούν συζητήσεις με τα πιθανά θύματα με σκοπό να αναπτύξουν φιλική σχέση με αυτά και να αποσπάσουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τόπο διαμονής τους, τα ενδιαφέροντα, τα χόμπι και τις σεξουαλικές τους εμπειρίες. Μέσα από την σχέση αυτή προκαλούν σιγά σιγά συζητήσεις σεξουαλικής φύσεως και πολλές φορές οι παιδόφιλοι στέλνουν στα υποψήφια θύματα φωτογραφίες παιδικής πορνογραφίας αλλά και πορνογραφίας ενηλίκων για να δώσουν την αίσθηση ότι αυτό είναι κάτι το αποδεκτό και φυσιολογικό. Η τακτική αυτή χρησιμοποιείται για να υπονομεύσει την απροθυμία των παιδιών στο να λάβουν μέρος σε σεξουαλική επαφή. Χρησιμοποιείται επίσης για να αποτρέψει το θύμα από το να ζητήσει προστασία από τους γονείς και τους δασκάλους του, αφού καταλήγει να νιώθει ένοχο που έχει ανταλλάξει τέτοιου είδους φωτογραφίες.
Συμβουλές
-Το παιδί πρέπει να κατανοήσει ότι σε χώρους όπως τα chat room δεν μπορούμε ποτέ να είμαστε σίγουροι για την ταυτότητα του άλλου, αν δεν τον γνωρίζουμε προσωπικά στον πραγματικό κόσμο. Επομένως, πρέπει να αντιμετωπίζει τις διαδικτυακές γνωριμίες με αρκετή επιφυλακτικότητα, καθώς ακόμη και τα άτομα που έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη του μπορεί να έχουν σκοπό να το βλάψουν.
-Υπάρχει η δυνατότητα αποθήκευσης των συνομιλιών. Συμβουλεύστε το παιδί να κρατά αντίγραφα συνομιλιών που το έφεραν σε δύσκολη θέση. Κάτι τέτοιο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για να μπορέσετε να κάνετε κάποια καταγγελία στην περίπτωση που κάποιος προσπαθεί να παρενοχλήσει ένα παιδί.
-Οι γονείς οφείλουν να είναι ενημερωμένοι για τις διαδικτυακές γνωριμίες των παιδιών τους ώστε, όταν παρατηρήσουν κάτι ύποπτο, να μπορέσουν να τα συμβουλέψουν αποτελεσματικά και να δράσουν άμεσα.
3. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ (cyberbullying)
· Μέσα σε ένα chat room ή κατά την ανταλλαγή άμεσων μηνυμάτων μπορεί κάποιος να επιχειρήσει να ενοχλήσει, κοροϊδέψει, προσβάλει ή γελοιοποιήσει ένα παιδί. Μπορεί να φτάσει ακόμη και στο σημείο να απειλήσει. . Είναι η επιθετική συμπεριφορά από πρόθεση με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων. Τέτοιου είδους συμπεριφορές μπορεί να κάνουν τα νέα άτομα να νιώθουν μοναχικά, δυστυχή και φοβισμένα, να αισθάνονται ανασφαλή και να πιστεύουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Χάνουν την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και μπορεί να μην θέλουν να ξαναπάνε στο σχολείο ή να θέλουν να απομονωθούν από τις παρέες τους. Επιπλέον, σε ακραίες περιπτώσεις η συνεχής, επίμονη και έντονη παρενόχληση έχει οδηγήσει σε τρομερές συνέπειες όπως η πρόθεση για αυτοκτονία. Περιστατικά παρενόχλησης μεταξύ παιδιών και εφήβων μπορούν να συμβούν με πολύ διαφορετικές μορφές. Δεν εκδηλώνονται μόνο μέσω καυγάδων και επιθετικότητας, αλλά και μέσω διαφορετικών τύπων εκφοβισμού που αφήνουν το θύμα εκτεθειμένο.
§ Μηνύματα με απειλητικό ή προσβλητικό περιεχόμενο.
§ Ανάρτηση προσβλητικών/εξευτελιστικών φωτογραφιών, βίντεο και άλλου υλικού σε ιστοσελίδες όπου και άλλα άτομα έχουν πρόσβαση, όπως για παράδειγμα blogs, ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, fora κ.α.
§ Η διάδοση φημών στο περιβάλλον του θύματος μέσω της χρήσης κινητού, ηλεκτρονικού ταχυδρομείων και μέσω άλλων υπηρεσιών ηλεκτρονικής επικοινωνίας.
ΠΟΙΟΙ ΑΠΕΙΛΟΥΝΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ
Οι έφηβοι εμφανίζονται ως η πιο ευάλωτη ηλικιακή ομάδα σε ότι αφορά το φαινόμενο του grooming. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε το 2004 το περιοδικό «Journal of Adolescent Health», το 76% των ατόμων που υπέστησαν σεξουαλική παρενόχληση η οποία ξεκίνησε μέσω διαδικτυακής επικοινωνίας ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα των 13 έως 15 ετών. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών είναι κορίτσια. Κατά την περίοδο της εφηβείας τα νεαρά άτομα εξερευνούν τη σεξουαλικότητά τους και προσπαθούν να ανεξαρτητοποιηθούν, κάνοντας την «προσωπική τους επανάσταση». Αυτή η στάση ανεξαρτησίας και η αναζήτηση νέων γνωριμιών μέσω Διαδικτύου, ως αγαπητού μέσου επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης, καθιστούν τους εφήβους την πιο ευαίσθητη ομάδα στο ζήτημα της πορνογραφίας αλλά και της σεξουαλικής παρενόχλησης.

4. ΚΛΟΠΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ
Κλοπή ταυτότητας στο Διαδίκτυο ονομάζεται η πρακτική του να χρησιμοποιεί κανείς την εικονική ταυτότητα ενός άλλου ατόμου, δηλαδή να χρησιμοποιεί το όνομα χρήσης (username) και τον κωδικό πρόσβασης (password) του ατόμου αυτού σε διάφορες διαδικτυακές υπηρεσίες, υποδύοντας έτσι το άτομο αυτό. Σκοπός όσων επιχειρούν κλοπή ταυτότητας μπορεί να είναι η οικονομική εξαπάτηση αλλά και ο εξευτελισμός ή η διάδοση φημών για ένα άτομο στο διαδικτυακό του περιβάλλον. Οι συνέπειες και φυσικά οι εκπλήξεις, με τις οποίες μπορεί κανείς να έρθει αντιμέτωπος, είναι πολλαπλές. Μπορεί κανείς να συναντήσει άπρεπα ή προσβλητικά μηνύματα που στέλνονται εξ ονόματός του, σχόλια σε blogs και fora. Σε ό, τι αφορά στους νέους, η κλοπή ταυτότητας τις περισσότερες φορές πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και γενικά στις εφαρμογές και τα εικονικά περιβάλλοντα στα οποία επικοινωνούν με τους ηλεκτρονικούς τους φίλους. Μπορεί, λοιπόν, κανείς να σφετεριστεί την ταυτότητα ενός ατόμου, είτε υποκλέπτοντας τους κωδικούς πρόσβασης όπως αναφέραμε παραπάνω, είτε ανοίγοντας ένα ψεύτικο προφίλ / λογαριασμό με το όνομα του άλλου ατόμου. Έτσι, πίσω από την κλεμμένη αυτή ταυτότητα, μπορεί να επικοινωνήσει με φίλους του ατόμου αυτού και να αναρτήσει φωτογραφίες και άλλο οπτικοακουστικό υλικό με σκοπό τον εξευτελισμό του ατόμου αυτού ή και τρίτων στο περιβάλλον του.
Θα πρέπει να λάβουμε εδώ υπόψη ότι αυτό το φαινόμενο έχει προεκτάσεις και εκτός του ψηφιακού κόσμου και ο εξευτελισμός ή η περιθωριοποίηση να συνεχίσει και στο προαύλιο του σχολείου ή στην παρέα του παιδιού
ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ.
§ Συζητήστε για την ηλεκτρονική παρενόχληση με το παιδί σας και εμπνεύστε του εμπιστοσύνη, ώστε να απευθυνθεί σε εσάς σε περίπτωση που πέσει θύμα της. Μην απαγορεύετε τη χρήση του Διαδικτύου ως αντίδραση σε περιστατικό παρενόχλησης, γιατί αυτό θα αποθαρρύνει το παιδί να σας εμπιστευθεί.
§ Να είστε σε επιφυλακή για ενδείξεις ότι το παιδί σας έχει γίνει στόχος ηλεκτρονικής παρενόχλησης (π.χ. συναισθηματική αναστάτωση, αποφυγή φίλων, σχολείου, δραστηριοτήτων, πτώση επιδόσεων, σχόλια που αντανακλούν διαταραγμένες σχέσεις, είτε ηλεκτρονικά είτε φυσικά).
§ Πείτε στο παιδί να μην απαντά ποτέ σε μηνύματα παρενόχλησης που λαμβάνει. Καλό θα ήταν να τα φυλάξετε, ώστε σε περίπτωση καταγγελίας να μπορείτε να αποδείξετε την παρενόχληση.
§ Μην υποβαθμίζετε το συμβάν. Η παρενόχληση μπορεί να μην μείνει μόνο στο ηλεκτρονικό επίπεδο και να εξελιχθεί σε κάτι πολύ σοβαρό αν δεν δώσετε την πρέπουσα σημασία.
§ Αν η παρενόχληση είναι πολύ σοβαρή και συστηματική, απευθυνθείτε στον πάροχό σας για σύνδεση με το Διαδίκτυο, ή εάν η παρενόχληση λαμβάνει χώρα μέσω κινητού, στην εταιρία κινητής τηλεφωνίας μέσω των γραμμών επικοινωνίας ή της ιστοσελίδας της. Αν το πρόβλημα δεν ξεπεραστεί αλλάξτε αριθμό τηλεφώνου και ενημερώστε την ανοιχτή γραμμή Safeline.
§ Αν το παιδί σας αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα ή προβλήματα συμπεριφοράς, επκοινωνήστε άμεσα με τη Γραμμή Βοηθείας του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου στο τηλέφωνο χωρίς χρέωση 800 11 800 15.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΛΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Netiquette

Με τον όρο «Netiquette» (Network Etiquette) ονομάζουμε ένα σύνολο κανόνων για την ειρηνική και φιλική συμβίωση» στους εικονικούς κόσμους. Υπάρχουν τρόποι επικοινωνίας και ενέργειες που θεωρούνται «άπρεπες» και θα πρέπει να αποφεύγονται. Σας παραθέτουμε εδώ κάποιους από τους βασικούς κανόνες:
· Να θυμάστε πάντα ότι στο άλλο άκρο της σύνδεσης βρίσκεται ένας άνθρωπος, και όχι μια μηχανή, άσχετα αν επικοινωνείτε μέσω αυτής. Ποτέ λοιπόν μην ξεχνάτε τον «άνθρωπο». Σκεφθείτε πριν γράψετε κάτι, αν θα το λέγατε με τις ίδιες λέξεις στον παραλήπτη, έχοντας τον μπροστά σας. Σκεφθείτε τα συναισθήματά του. Είναι απίστευτα εύκολο να γίνει παρεξήγηση μέσω ενός email, απλά επειδή ο παραλήπτης δεν μπόρεσε να καταλάβει τον ύφος και το περιεχόμενο του μηνύματός σας. Και φυσικά δεν μπορεί να δει το πρόσωπό σας ούτε να ακούσει τη φωνή σας.
· Ακολουθείτε τους ίδιους κανόνες καλής συμπεριφοράς που έχετε μάθει και στην αληθινή ζωή. Στο Διαδίκτυο ισχύει το ίδιο επίπεδο ηθικής και σωστής συμπεριφοράς.
· Σεβαστείτε τον χρόνο των ατόμων με τα οποία επικοινωνείτε και σεβαστείτε την ταχύτητα σύνδεσης τους στο Διαδίκτυο, που μπορεί να είναι πολύ πιο αργή από τη δική σας. Π.χ., η αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων με μεγάλα αρχεία θα μπορούσε να εμποδίσει ή να επιβραδύνει σημαντικά την παραλαβή αλληλογραφίας του παραλήπτη. Ενημερώστε τον λοιπόν πριν το κάνετε.
· Σεβαστείτε τον ιδιωτικό χώρο των άλλων. Δεν είναι σωστό να διαβάζετε τα emails άλλων, ούτε και να ψάχνετε μέσα στα αρχεία τους. Σκεφθείτε αν θα θέλατε να το κάνουν αυτοί με τα δικά σας μηνύματα και αρχεία.
· Η συγγραφή ενός ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με ΚΕΦΑΛΑΙΑ γράμματα ισοδυναμεί με φωνές. Μην το κάνετε, εκτός και εάν είναι πραγματικά απαραίτητο.
· Η αποστολή αλυσιδωτού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορεί να ενοχλήσει το δέκτη, εάν το μήνυμα δεν είναι αρκετά σημαντικό ή δεν έχει να κάνει με κάποιο ανθρωπιστικό σκοπό. Επίσης μπορεί να μπλοκάρει ή να επιβραδύνει το σύστημα ταχυδρομείου του παραλήπτη.
· Εάν στέλνετε το ίδιο μήνυμα σε διαφορετικούς ανθρώπους που δεν ξέρουν ο ένας τον άλλον(ακόμα και αν εσείς του γνωρίζετε όλους), πρέπει να συμπεριλάβετε όλες τις διευθύνσεις στον τομέα «bcc» (blind carbon copy, κρυμμένο αντίγραφο), για να αποφύγετε την δημοσίευση της διεύθυνσης του κάθε παραλήπτη στους άλλους.
· Συγχωρέστε ορθογραφικά ή συντακτικά λάθη, ή ακόμα «χαζές» (κατά την κρίση σας) ερωτήσεις, που κάνουν οι φίλοι σας όταν σας στέλνουν email, δεν είναι τόσο κακό. Όλοι μας ήμασταν κάποτε «πρωτάρηδες» στο Διαδίκτυο, και όλοι μας έχουμε κάνει κάποιο λάθος στο παρελθόν. Δεν πειράζει. Αν θέλετε πάντως να τα επισημάνετε, κάντε το με τρόπο, χωρίς να πληγώσετε τους φίλους σας, και όχι σε δημόσιο διαδικτυακό χώρο.
Πηγή: saferinternet.gr